ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Η αδυναμία άσκησης της γονικής μέριμνας από την μητέρα , ένεκα χρήσης ναρκωτικών ουσιών, συνιστά λόγο να τεθεί το ανήλικο τέκνο της (μη αναγνωρισμένο από τον βιολογικό πατέρα του) σε επιτροπεία σύμφωνα με τα άρθρα 1589 επ. του Αστικού Κώδικα. Με προσωρινή διάταξη του Εισαγγελέα Ανηλίκων διατάχθηκε η ανάθεση της προσωρινής επιμέλειας του ανήλικου τέκνου στην γιαγιά και στον παππού. Το πλέον κατάλληλο πρόσωπο για να αναλάβει το λειτούργημα του επιτρόπου του ανήλικου τέκνου, κρίνεται από το Δικαστήριο, με αποκλειστικό γνώμονα το συμφέρον αυτού.
*******
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΟΥΣΙΑΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑΣ
Αριθμός Απόφασης: 2189/2016
ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
Συγκροτήθηκε από τον Δικαστή ……………………………….., Πρωτοδίκη, τον οποίο όρισε ο Πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του Πρωτοδικείου και τον Γραμματέα ……. .
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 1η Δεκεμβρίου 2016, προκειμένου να δικάσει την από 7/10/2016 και με αριθμό εκ. καταθ. δικογρ. …../…./20-10-2016 αίτηση, που προσδιορίστηκε για την παρούσα δικάσιμο και εκφωνήθηκε στη σειρά της από το πινάκιο, με αντικείμενο τη θέση ανηλίκου υπό επιτροπεία.
Της αιτούσας: ……., συζύγου…….., κατοίκου ………. Αττικής, η οποία παραστάθηκε με την πληρεξούσια Δικηγόρο, Στεφανία Σουλή
Της καθ’ ης η αίτηση: ………………………………, κατοίκου………………… Αττικής, η οποία δεν εμφανίστηκε στο Δικαστήριο, ούτε παραστάθηκε δια πληρεξούσιου Δικηγόρου.
Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, η πληρεξούσια Δικηγόρος της αιτούσας ζήτησε να γίνουν δεκτά όσα αναφέρονται στα πρακτικά και στις προτάσεις που κατέθεσε.
ΑΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Από τις διατάξεις των άρθρων 1511, 1512 και 1514 ΑΚ συνάγεται ότι η γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων, όπως αυτή προσδιορίζεται από τη διάταξη του άρθρου 1510 του ιδίου Κώδικα, ασκείται από τους γονείς τους από κοινού. Σε περίπτωση που ένας από αυτούς αποβιώσει ή κηρυχθεί σε αφάνεια ή κηρυχθεί έκπτωτος της άσκησής της ή δεν είναι σε θέση να την ασκήσει, για λόγους πραγματικούς ή νομικούς, τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων του ασκεί μόνος ο άλλος γονέας. Από τις διατάξεις των άρθρων 1589 επ. ΑΚ προκύπτει ότι υπό επιτροπεία τελεί ο ανήλικος, του οποίου απεβίωσαν αμφότεροι οι γονείς ή αυτοί δεν είναι σε θέση, για λόγους πραγματικούς ή νομικούς, να ασκήσουν τη γονική του μέριμνα ή αυτή τους έχει αφαιρεθεί, είτε λόγω κακής ασκήσεώς της, κατά τη διάταξη του άρθρου 1532 ΑΚ, είτε κατόπιν αίτησής τους, για σπουδαίο λόγο, κατά τη διάταξη του άρθρου 1535 ΑΚ. Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1515 εδ. α΄ του ΑΚ, η γονική μέριμνα του ανήλικου τέκνου που γεννήθηκε και παραμένει χωρίς γάμο των γονέων, ανήκει στη μητέρα του. Κάτω από τις ίδιες ακριβώς προϋποθέσεις τελούν υπό επιτροπεία και τα χωρίς γάμο γεννημένα παιδιά. Και γι’ αυτά θα πρέπει είτε να έχει παύσει η να αδρανεί η γονική μέριμνα της μητέρας τους (πριν από την αναγνώρισή τους: ΑΚ 1515 παρ. 1 εδ. α’), είτε να έχει παύσει ή να αδρανεί και η γονική μέριμνα του πατέρα τους που τα αναγνώρισε.
Η αιτούσα εκθέτει ότι είναι γιαγιά του αβάπτιστου θήλεος, εκτός γάμου, ανήλικου τέκνου ης καθ’ ης η αίτηση κόρης της, το οποίο γεννήθηκε στις ………….., στην Αθήνα και δεν έχει αναγνωριστεί μέχρι σήμερα, εκούσια ή δικαστικά, από τον βιολογικό του πατέρα, καθώς και ότι η κόρη της δεν μπορεί να ασκήσει τη γονική μέριμνα του ανήλικου τέκνου της για λόγους πραγματικούς. Με βάση το ως άνω ιστορικό ζητεί να τεθεί το ανήλικο τέκνο υπό επιτροπεία, διότι τούτο επιβάλλει το συμφέρον του και λόγω αδράνειας της άσκησης της γονικής μέριμνας από τη μητέρα του, να διοριστεί επίτροπος αυτού η ίδια (αιτούσα), καθώς και εποπτικό συμβούλιο, που να συγκροτείται από τα αναφερόμενα στην αίτηση πρόσωπα. Με αυτό το περιεχόμενο και αιτήματα, η κρινόμενη αίτηση παραδεκτά και αρμόδια, καθ’ ύλην και κατά τόπον, εισάγεται προς συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, κατά την προκειμένη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρα 739 επ., 740 παρ.1, 796 παρ. 1 ΚΠολΔ και 121 ΕισΝΑΚ) και είναι νόμιμη, ερειδόμενη στις διατάξεις τω άρθρων 1510, 1515, 1589, 1590, 1591, 1592, 1634 και 1648 του ΑΚ. Πρέπει επομένως, να ερευνηθεί περαιτέρω, για να κριθεί ως προς την ουσιαστική βασιμότητά της, δεδομένου ότι τηρήθηκε η προδικασία, που προβλέπεται στο άρθρο 748 παρ. 1, 2 και 4 του ΚΠολΔ, εφόσον αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον αρμόδιο Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αθηνών (βλ. την υπ.αρ. ……./ 31-10-2016 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Πειραιά, ………………) και στην αρμόδια κοινωνική υπηρεσία, ήτοι στο Γραφείο Κοινωνικής Υπηρεσίας του Δήμου………………. Αττικής (βλ. την υπ.αρ. ……./1-11-2016 έκθεση επίδοσης του ιδίου ως άνω δικαστικού επιμελητή), ενώ σημειωτέον αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης κοινοποιήθηκε και στη μητέρα του ανήλικου τέκνου, όπως τούτο αποδεικνύεται από τη με αριθμό……../14-11-2016 έκθεση επίδοσης του ιδίου ως άνω δικαστικού επιμελητή, δίχως αυτή να εμφανιστεί στο ακροατήριο του Δικαστηρίου και να παρέμβει στη δίκη. Σημειωτέον ότι, λόγω της πολύ μικρής ηλικίας του τέκνου (…….), αυτό δεν διαθέτει, εκ των πραγμάτων, την απαιτούμενη ωριμότητα για την επικοινωνία του Δικαστηρίου μαζί του (ΚΠολΔ 796 παρ. 4), ώστε να συνεκτιμηθεί η γνώμη του. Από την εκτίμηση της ένορκης κατάθεσης της μάρτυρα της αιτούσας, που εξετάστηκε νόμιμα στο ακροατήριο, η οποία περιέχεται στα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του Δικαστηρίου, όλων ανεξαιρέτως των εγγράφων, που η αιτούσα νόμιμα επικαλείται και προσκομίζει, καθώς και των με αριθμό πρωτ. …………….., ……………….., και ……………………. εμπιστευτικών εκθέσεων της αρμόδιας Κοινωνικής Υπηρεσίας του άρθρου 1593 ΑΚ, ήτοι του Γραφείου Κοινωνικής Υπηρεσίας του Δήμου ………….. Αττικής, αποδεικνύονται, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Η αιτούσα είναι η γιαγιά του ανήλικου αβάπτιστου θήλεος εκτός γάμου τέκνου της καθ’ ης η αίτηση κόρης της, που γεννήθηκε στις …………………….., στην Αθήνα και δεν έχει αναγνωριστεί μέχρι σήμερα, εκούσια ή δικαστικά, από τον βιολογικό της πατέρα (βλ. την υπ.αρ. ……….. ληξιαρχική πράξη γέννησης του τέκνου, εκδοθείσα από το Ληξιαρχείο του Δήμου ……………, σε συνδυασμό με το υπ.αρ. πρωτ. ……………………… πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης του Γραφείου Δημοτικής Κατάστασης του Δήμου …………….. Αττικής). Η καθ’ ης είναι χρόνια χρήστρια ναρκωτικών ουσιών (βλ. τις εκθέσεις κοινωνικής έρευνας και το πληροφοριακό σημείωμα του Νεογνολογικού Τμήματος του Νοσοκομείου ………………, για τη γέννηση του ανήλικου τέκνου, σύμφωνα με το οποίο η καθ’ ης είναι «μητέρα χρήστρια ηρωίνης και ινδικής κάνναβης») και συνεπεία της ανωτέρω πραγματικής αδυναμίας της, έχει εκδοθεί η με αριθμό ……………… διάταξη της Εισαγγελέα Ανηλίκων Αθηνών, με την οποία διατάχθηκε η προσωρινή επιμέλεια του ανήλικου τέκνου στην αιτούσα και στον σύζυγό της (παππού του ανήλικου τέκνου), υπό τον όρο μετοίκησης της καθ’ ης από την οικία της αιτούσας και του συζύγου της (γονέων της), ενώ έκτοτε, με εισαγγελική παραγγελία προς την Κοινωνική Υπηρεσία του Δήμου ………. Αττικής, διατάχθηκε η ανά μήνα αιφνιδιαστική έρευνα των συνθηκών διαβίωσης του ανήλικου τέκνου στην οικία της αιτούσας. Όπως προκύπτει από τις ως άνω κοινωνικές εκθέσεις, μετά τη γέννηση του ανήλικου τέκνου, η μητέρα του παρουσίασε υποτροπές στη χρήση ναρκωτικών ουσιών, ενώ προτάθηκε η αποχώρηση του ανήλικου τέκνου από το Νοσοκομείο …………………. και η παράδοσή του στην αιτούσα, ώστε να αποφευχθεί η «ιδρυματοποίησή του» και εφόσον η αιτούσα είχε εκφράσει την ένθερμη πρόθεσή της, όπως αναλάβει τη φροντίδα του το συντομότερο δυνατό, κρίθηκε δε από την αρμόδια κοινωνική λειτουργό που διενήργησε την έκθεση κοινωνικής έρευνας ότι οι συνθήκες διαβίωσης του ανήλικου τέκνου στην οικία της αιτούσας θα ήταν κατάλληλες σε περίπτωση υποτροπής της μητέρας του ανηλίκου σε χρήση ναρκωτικών ουσιών, δοθέντος ότι ο φυσικός πατέρας του τέκνου δεν είχε εκφράσει την πρόθεσή του να αναλάβει την επιμέλεια και την φροντίδα αυτού (και εφόσον μέχρι σήμερα δεν έχει προβεί στην αναγνώρισή του). Η πραγματική αδυναμία (για την παραπάνω αιτία) της καθ’ ης μητέρας του ανήλικου τέκνου να ασκήσει τη γονική μέριμνα του τέκνου της (που ισοδυναμεί με αδράνεια της γονικής μέριμνας), σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο φυσικός πατέρας του τέκνου δεν το έχει αναγνωρίσει μέχρι σήμερα, εκούσια ή δικαστικά συνιστούν λόγους, υπό την έννοια του άρθρου 1589 του ΑΚ, θέσης του ανηλίκου τέκνου υπό επιτροπεία. Το πλέον κατάλληλο πρόσωπο για να αναλάβει το λειτούργημα του επιτρόπου του ανηλίκου τέκνου, κρίνεται από το Δικαστήριο, με αποκλειστικό γνώμονα το συμφέρον αυτού (άρθρο 1648 ΑΚ), ότι είναι η αιτούσα γιαγιά του, η οποία παρέχει, ενόψει και του στενότατου συγγενικού δεσμού που τους συνδέει, όλα τα εχέγγυα ότι θα ασκήσει με επάρκεια και συνέπεια το λειτούργημα που της ανατίθεται, ενεργώντας πάντοτε προς το συμφέρον του, ενώ στο πρόσωπο της αιτούσας δεν συντρέχει κάποιος από τους αναφερόμενους στο άρθρο 1595 του ΑΚ λόγους αποκλεισμού από το λειτούργημα της επιτρόπου. Εξάλλου, η ίδια είχε αναλάβει, αμέσως σχεδόν μετά το χρόνο γέννησης του τέκνου (βλ. και την ένορκη κατάθεση της μάρτυρας της αιτούσας), την πραγματική φροντίδα του, για τους ανωτέρω εκτιθέμενους λόγους και μεριμνά εμπράκτως για την υγεία και την ασφάλειά του (βλ. το προσκομιζόμενο βιβλιάριο υγείας του ανήλικου τέκνου και το ιδιωτικό ασφαλιστήριο υγείας αυτού). Το ανήλικο τέκνο διαμένει στην οικία της αιτούσας και μεγαλώνει σε ένα οικογενειακό περιβάλλον, που του παρέχει τόσο τη στοργή και την αγάπη, όσο και τα υλικά αγαθά, που χρειάζεται για την ομαλή ψυχική, πνευματική και σωματική του ανάπτυξη, ώστε να καταστεί μία ολοκληρωμένη προσωπικότητα και ένα υγιές μέλος της κοινωνίας. Περαιτέρω, η αιτούσα παρουσιάζει όλα τα προσωπικά και κοινωνικά εχέγγυα για να αναλάβει το λειτούργημα της επιτρόπου, καθόσον διαθέτει υγιή προσωπικότητα, διαμένει με τον σύζυγό της, σε άνετο και εξοπλισμένο με οικιακές ανέσεις διαμέρισμα στην ………….. Αττικής, διατηρώντας μεταξύ τους πολύ καλές σχέσεις, ενώ στην οικία τους έχει διαμορφωθεί δωμάτιο κατάλληλο για την φιλοξενία του ανήλικου τέκνου. Περαιτέρω, πρέπει να διοριστεί, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1634 ΑΚ, συμβούλιο, το οποίο θα ασκεί το έργο της εποπτείας της επιτροπείας, αποτελούμενο από τα εξής πρόσωπα: 1) …………………..….., παππού του ανήλικου τέκνου, ως πρόεδρο, 2) …………………, θείο του ανήλικου τέκνου και 3) ………………….. αδερφό της αιτούσας, ως μέλη του εποπτικού συμβουλίου. Τα πρόσωπα αυτά, που συνδέονται με το ανήλικο τέκνο με στενούς οικογενειακούς και συγγενικούς δεσμούς, μπορούν να βοηθήσουν το έργο της επιτρόπου, ασκώντας αποτελεσματικά την εποπτεία της επιτροπείας. Κρίνονται δε κατάλληλα για το λειτούργημα αυτό, διότι γνωρίζουν τις ανάγκες του ανήλικου τέκνου, ενώ παράλληλα το περιβάλλουν με αγάπη και φροντίδα. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει η υπό κρίση αίτηση να γίνει δεκτή, ως και ουσιαστικά βάσιμη, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο διατακτικό. Τέλος, πρέπει να διαταχθεί, κατ’ άρθρο 1598 του ΑΚ, ο Γραμματέας του Δικαστηρίου τούτου, αφενός να καταχωρήσει το διατακτικό της παρούσας απόφασης στο ειδικό βιβλίο, που τηρείται για το σκοπό αυτό στη Γραμματεία του Δικαστηρίου, αφετέρου να επιμεληθεί για την επίδοση της παρούσας στα πρόσωπα, που αναφέρονται στην διάταξη του άρθρου 1598 του ΑΚ, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
ΔΕΧΕΤΑΙ την αίτηση.
ΘΕΤΕΙ υπό επιτροπεία το ανήλικο αβάπτιστο θήλυ τέκνο της κόρης της αιτούσας, ………………………, που γεννήθηκε στις …………… στην Αθήνα και παραμένει εκτός γάμου των γονέων του και μη αναγνωρισμένο εκούσια ή δικαστικά.
ΔΙΟΡΙΖΕΙ επίτροπο του ως άνω ανήλικου τέκνου την αιτούσα, ……………………………………., κάτοικο ………………….
ΔΙΟΡΙΖΕΙ εποπτικό συμβούλιο, αποτελούμενο από τους : 1) ………………… του ………. και της ………………….. , γεννηθέντα………………., κάτοικο ………………, κάτοχο του με αριθμού ………………….δελτίου αστυνομικής ταυτότητας, παππού του ανήλικου τέκνου, ως πρόεδρο , 2) ……………….. του ……………... και της ………………….. , γεννηθέντα………………., κάτοικο ………………, κάτοχο του με αριθμού ………………….δελτίου αστυνομικής ταυτότητας, θείο του ανήλικου τέκνου και 3) …………… του ………. και της ………………….. , γεννηθέντα………………., κάτοικο ………………, κάτοχο του με αριθμού ………………….δελτίου αστυνομικής ταυτότητας, αδερφό της αιτούσας, ως μέλη του εποπτικού συμβουλίου.
ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ τη Γραμματεία του Δικαστηρίου αυτού να προβεί: α) Στην καταχώρηση του διατακτικού της παρούσας απόφασης στο ειδικό βιβλίο, που τηρείται στη Γραμματεία του Δικαστηρίου για το σκοπό αυτό και β) να επιμεληθεί για την επίδοση της παρούσας στην ως άνω διορισθείσα επίτροπο του ανηλίκου και στην αρμόδια κοινωνική υπηρεσία (Γραφείο Κοινωνικής Υπηρεσίας του Δήμου ………….. Αττικής).
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίστηκε και δημοσιεύτηκε στην Αθήνα, χωρίς την παρουσία της αιτούσας και της πληρεξούσιας Δικηγόρου της, σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 28 Δεκεμβρίου 2016.
Ο ΔΙΚΑΣΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ