ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Η προσωπική επικοινωνία του γονέα με το ανήλικο τέκνο του δεν είναι μόνο δικαίωμά του αλλά και υποχρέωσή του σύμφωνα με τα ρητώς προβλεπόμενα στο άρθρο 1520 εδ. α΄ ΑΚ. Ο καθορισμός όχι μόνο της τηλεφωνικής ή μέσω διαδικτυακών εφαρμογών επικοινωνίας αλλά και της προσωπικής επικοινωνίας του μη διαμένοντος με το ανήλικο τέκνο του γονέα με αυτό, με φυσική παρουσία γονέα και ανήλικου τέκνου, μπορεί να γίνει και αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο ακόμη και εάν δεν υπάρχει σχετικό αίτημα του γονέα σε δίκη για την ανάθεση της άσκησης της επιμέλειας ή για την εξειδίκευση της άσκησής της σε κατ’ ιδίαν θέματα (βλ. Γεώργιο Λέκκα, «Η επιμέλεια του παιδιού κατά τον Αστικό Κώδικα», εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα- Θεσσαλονίκη 2021, σελ. 266, παράγραφος 610). Το δικαίωμα του άρθρου 1520 παρ. 1 ΑΚ ούτε συνίσταται ούτε εξαντλείται στην τηλεφωνική ή μέσω διαδικτυακών εφαρμογών επικοινωνία, από την οποία ελλείπει εντελώς το στοιχείο της φυσικής παρουσίας και της διαμονής του ανήλικου τέκνου στην οικία του αιτούντος την προσωπική επικοινωνία γονέως. Απόρριψη αιτήματος μητέρας για την από κοινού άσκηση της επιμέλειας ανήλικου τέκνου με βάση το Ν. 4800/2021.
ΜονΕφΑθ 4462/2025
ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
9Ο ΤΜΗΜΑ
Αριθμός Απόφασης 4462/2025
ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
-----------------------------------------------------
Συγκροτήθηκε από τη Δικαστή Παναγιώτα Μιχαήλ, Εφέτη, την οποία όρισε η Πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του Εφετείου Αθηνών και από το Γραμματέα Μιχαήλ Αλεξάκη.
ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του στις …... Νοεμβρίου 2024 για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
ΤΗΣ ΕΚΚΑΛΟΥΣΑΣ: *********** , κατοίκου ………………. Αττικής, οδός ………., με ΑΦΜ …………………., η οποία παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της ………, και κατέθεσε έγγραφες προτάσεις μαζί με το υπ’ αριθ. ……………………….. Γραμμάτιο Προκαταβολής Εισφορών και Ενσήμων του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών.
ΤΟΥ ΕΦΕΣΙΒΛΗΤΟΥ: ****************, κατοίκου Αθηνών, οδός………., ΑΦΜ …………………., Δ.Ο.Υ ……………., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Στεφανία Σουλή του Ιωάννη (ΑΜ ΔΣΑ 019871), η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο του Δικαστηρίου κατά την εκφώνηση της υπόθεσης, έχοντας προκαταθέσει την από …....../11/2024 έγγραφη δήλωσή της εκ του άρθρου 242 παρ.2 ΚΠολΔ και έγγραφες προτάσεις μαζί με το υπ.αρ. …………………. Γραμμάτιο Προκαταβολής Εισφορών και Ενσήμων του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών.
Ο ενάγων και ήδη εφεσίβλητος με την από 16.11.2021 (ΓΑΚ/ΕΑΚ ………) αγωγή του, την οποία απηύθυνε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και έστρεφε κατά της εναγομένης και ήδη εκκαλούσας, ζήτησε να γίνουν δεκτά όσα αναφέρονται σε αυτήν. Η ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα με την από 5.10.2022 (ΓΑΚ/ΕΑΚ…………………..) αγωγή της, την οποία απηύθυνε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και έστρεφε κατά του εναγόμενου και ήδη εφεσίβλητου, ζήτησε να γίνουν δεκτά όσα αναφέρονται σε αυτήν. Επί των αγωγών που συνεκδικάστηκαν στις …..03.2023 αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών από την οικογένεια, το γάμο και την ελεύθερη συμβίωση (άρθρα 592 παρ. 3 επ. ΚΠολΔ), εκδόθηκε η με αριθμό …./2023 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.
Την πιο πάνω οριστική απόφαση προσέβαλε η εναγομένη – ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα με την από 9.11.2023 έφεσή της, η οποία κατατέθηκε στις …..11.2023 στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου Αθηνών, όπου έλαβε αριθμό έκθεσης κατάθεσης ενδίκου μέσου ………../……../2023 , αντίγραφο δε της εφέσεως με την κάτωθι αυτής έκθεση κατάθεσης ενδίκου μέσου κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών στις …../4/2024 προς προσδιορισμό δικασίμου, έλαβε αριθμό έκθεσης κατάθεσης δικογράφου προς προσδιορισμό δικασίμου ……../………./2024 και προσδιορίσθηκε δικάσιμος για τη συζήτησή της η ανωτέρω αναφερομένη στην αρχή της απόφασης, στο πινάκιο της οποίας εγγράφηκε με αριθμό……
Κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως ανωτέρω αναφέρεται, και κατέθεσαν νομότυπα και εμπρόθεσμα έγγραφες προτάσεις.
ΑΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Η υπό κρίση έφεση κατά της εκκαλουμένης με αριθμό ...…./2023 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών από την οικογένεια, το γάμο και την ελεύθερη συμβίωση (άρθρα 591, 592 παρ. 3, 593-693 ΚΠολΔ) έχει ασκηθεί σύμφωνα με τις νόμιμες διατυπώσεις και εμπρόθεσμα με την κατάθεση του δικογράφου της στη Γραμματεία του εκδόσαντος αυτήν Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών στις …../11/2023, ήτοι προ πάσης επίδοσης (η επίδοση έλαβε χώρα στις 18.01.2024 σύμφωνα με την υπ.αριθ. …………/18.01.2024 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή …………………………………) και εντός της καταχρηστικής προθεσμίας των δύο (2) ετών από τη δημοσίευση της εκκαλουμένης απόφασης (άρθρα 19, 495 παρ.1,2,511,513 παρ.1β, 516 παρ.1, 517,518 παρ.2ΚΠολΔ). Πρέπει, επομένως, η έφεση να γίνει τυπικά δεκτή και να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 533 παρ.1ΚΠολΔ), κατά την αυτή ειδική διαδικασία των διαφορών από την οικογένεια, το γάμο και την ελεύθερη συμβίωση, με την οποία εκδόθηκε και η εκκαλουμένη απόφαση, με τη μνεία ότι για τις διαφορές του άρθρου 592 παρ. 3 ΚΠολΔ, όπως και η προκείμενη δεν απαιτείται για το παραδεκτό της έφεσης σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ.3 εδ. τελευταίο ΚΠολΔ, η κατάθεση παραβόλου κατά την άσκησή της.
Ο ενάγων και ήδη εφεσίβλητος με την από 16/11/2021 αγωγή του εξέθετε ότι τέλεσε νόμιμο γάμο με την εναγομένη το έτος 2005, από τον οποίο απέκτησαν ένα άρρεν τέκνο, το ……., ο οποίος γεννήθηκε στις …………….. Ότι ο γάμος τους λύθηκε με συναινετικό διαζύγιο δυνάμει της με αριθμό ……../2018 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (διαδικασία εκούσιας διακιοδοσίας), με την οποία επικυρώθηκε και η από …/…./2017 έγγραφη συμφωνία τους, με την οποία συμφώνησαν να ασκεί την επιμέλεια επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου τους η εναγομένη μητέρα του. Ότι η εναγομένη δεν ασκεί προσηκόντως τη γονική μέριμνα και δημιουργεί, ενεργώντας αντίθετα προς το συμφέρον του ανήλικου τέκνου τους, συνθήκες ακατάλληλες για την ανατροφή και την διαπαιδαγώγησή του. Ότι ο ίδιος έχει αναπτύξει με τον υιό του ένα ισχυρό συναισθηματικό δεσμό, σχέσεις στοργής και αγάπης, ότι ασχολείται ενεργά, συστηματικά και με επιμέλεια με την φροντίδα και εκπαίδευση του τέκνου του και ότι από το καλοκαίρι του έτους 2021, μετά τη λήξη του σχολικού έτους, το ανήλικο τέκνο του διαμένει με αυτόν και τη δεύτερη σύζυγό του, με την οποία έχει πολύ καλή σχέση, στην περιοχή …………………. στην Αθήνα και δεν θέλει να επιστρέψει στη μητέρα του, η οποία διαμένει στην πρώην συζυγική οικία στην…………….. Αττικής. Ότι με την με αριθμό ……./2021 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (Διαδικασία Ασφαλιστικών Μέτρων), που εκδόθηκε επί αιτήσεώς του, ανατέθηκε προσωρινά η αποκλειστική άσκηση της επιμέλειας επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου του σε αυτόν και ρυθμίστηκε προσωρινά το δικαίωμα της προσωπικής επικοινωνίας της εναγομένης- ενάγουσας με το ανήλικο τέκνο τους. Με βάση το ιστορικό αυτό ζητούσε να ανατεθεί οριστικά η αποκλειστική άσκηση της επιμέλειας επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου τους, …….., σε αυτόν ως προς όλες τις εκφάνσεις της, και ως προς τα ζητήματα που αφορούν στην υγεία και εκπαίδευσή του, να κηρυχθεί η απόφαση προσωρινά εκτελεστή και να καταδικαστεί η εναγομένη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του.
Η ενάγουσα με την από 5.10.2022 αγωγή της εξέθετε ότι με τον εναγόμενο τέλεσε νόμιμο γάμο το έτος 2005, από τον οποίο απέκτησαν ένα άρρεν τέκνο, το ……, ο οποίος γεννήθηκε στις…………… Ότι το ανήλικο τέκνο τους διέμενε από της γεννήσεώς του μαζί της καθώς ο εναγόμενος ήταν ………..………………………………………. Ότι και μετά τη διακοπή της έγγαμης συμβίωσης αυτή εξακολούθησε να έχει το ανήλικο τέκνο τους μαζί στην πρώην συζυγική οικία στην ………………. Ότι ωστόσο, κατόπιν αιτήσεως του εναγόμενου (διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων) εκδόθηκε η με αριθμό ……/2021 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων), με την οποία, ανατέθηκε προσωρινά η αποκλειστική άσκηση της επιμέλειας επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου του σε αυτόν και ρυθμίστηκε προσωρινά το δικαίωμα της προσωπικής επικοινωνίας της με το ανήλικο τέκνο τους. Ότι αυτή από τη γέννηση του τέκνου τους έχει αφοσιωθεί στην ανατροφή και διαπαιδαγώγηση του ανήλικου τέκνου τους, και ότι είναι ικανή να εκπληρώσει το γονεϊκό της καθήκον. Με βάση το ιστορικό αυτό και επικαλούμενη το Ν. 4800/2021 ζητούσε: α) να καθοριστεί η από κοινού με τον εναγόμενο άσκηση της επιμέλειας επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου τους με το σύστημα της εναλλασσόμενης διαμονής εβδομάδα παρά εβδομάδα σε κάθε γονέα, αρχόμενης της εβδομάδας από τη Δευτέρα και ώρα 17.00 μέχρι την επόμενη Δευτέρα και ώρα 17.00, οπότε θα το παραλαμβάνει ο εναγόμενος για να διαμείνει μαζί του για μία εβδομάδα και ούτως καθεξής, με τη δυνατότητα να συμφωνηθεί μεταξύ τους διαφορετικός τρόπος εναλλασσόμενης διαμονής για τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο και, σε περίπτωση μη κατάρτισης τέτοιας συμφωνίας, να ισχύει ο παραπάνω αναφερόμενος τρόπος και τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, β) να καθοριστεί ότι αυτή θα μπορεί να επικοινωνεί με το ανήλικο τέκνο της, το διάστημα που αυτό δεν θα διαμένει μαζί της, τηλεφωνικά ή μέσω skype, ή άλλων διαδικτυακών εφαρμογών, καθημερινά εντός των ωρών 20.00 με 21.00, γ) να διαταχθεί η παράδοση του ανήλικου τέκνου τους σε αυτήν κατά την έναρξη των χρονικών διαστημάτων που το ανήλικο τέκνο θα διαμένει μαζί της, δ) να απαγγελθεί σε βάρος του εναγόμενου προσωπική κράτηση διάρκειας ενός (1) μηνός και χρηματική ποινή ύψους 50.000 ευρώ για κάθε παραβίαση της υποχρέωσης παράδοσης του τέκνου τους σε αυτήν, ε) να κηρυχθεί η απόφαση προσωρινά εκτελεστή και στ) να καταδικαστεί ο εναγόμενος στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της. Επί των αγωγών αυτών που συνεκδικάστηκαν αντιμωλία των διαδίκων στις 20.03.2023 με τη διαδικασία των διαφορών από την οικογένεια, το γάμο και την ελεύθερη συμβίωση , εκδόθηκε η εκκαλουμένη με αριθμό …......./2023 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αφού έκρινε νόμιμες τις αγωγές- πλην του αιτήματος στην αγωγή του ενάγοντος της αποκλειστικής άσκησης της επιμέλειας και ως προς τα ζητήματα της υγείας και της εκπαίδευσης του τέκνου που επιδρούν αποφασιστικά στο μέλλον του, το οποίο απέρριψε ως μη νόμιμο, εφόσον ως προς αυτά η επιμέλεια ασκείται από κοινού σύμφωνα με τον αναγκαστικό κανόνα δικαίου του άρθρου 1519 παρ. 1 ΑΚ- και α) ως προς μεν την αγωγή του ενάγοντος, έκανε δεκτή και ως ουσία βάσιμη την αγωγή, ανέθεσε σε αυτόν την άσκηση της επιμέλειας επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου των διαδίκων, ……., με την επισήμανση της ισχύος του άρθρου 1519 παρ. 1 ΑΚ και την από κοινού από τους γονείς άσκηση της επιμέλειας ως προς το θρήσκευμα, τα ζητήματα υγείας του ανήλικου τέκνου, καθώς και τα ζητήματα εκπαίδευσης που επιδρούν αποφασιστικά στο μέλλον του, διέταξε την απόδοση του ανήλικου τέκνου στον πατέρα του και καταδίκασε την εναγομένη να εκτελέσει την πράξη αυτή, απειλουμένων σε βάρος της και υπέρ του ενάγοντος χρηματικής ποινής χιλίων (1.000) ευρώ για την περίπτωση της μη εκτέλεσης της πράξης, και κήρυξε την απόφαση ως προς την αμέσως προηγούμενη διάταξή της προσωρινά εκτελεστή, β) ως προς δε την αγωγή της ενάγουσας, έκανε εν μέρει δεκτή και ουσία βάσιμη την αγωγή και όρισε καθημερινή, τηλεφωνική ή μέσω διαδικτυακών εφαρμογών, επικοινωνία της ενάγουσας με το ανήλικο τέκνο της, διάρκειας τριάντα (30) λεπτών μεταξύ των ωρών 18:00 με 21:00, κήρυξε την απόφαση ως προς την διάταξη αυτή προσωρινά εκτελεστή και τέλος συμψήφισε τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων και ως προς τις δύο αγωγές. Ήδη η εναγομένη – ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα βάλλει κατά της εκκαλουμένης απόφασης με λόγους που ανάγονται σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου και σε πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων, και ζητεί την εξαφάνιση της εκκαλουμένης απόφασης ώστε να απορριφθεί η αγωγή του ενάγοντος – εφεσίβλητου και να γίνει δεκτή η δική της αγωγή.
Α) Οι διατάξεις των άρθρων 1510, 1511, 1512, 1513, 1514, 1516, 1518 και 1519 του ΑΚ, όπως αντικαταστάθηκαν με τα άρθρα 7,5,6,8,10,11 και 12 του Ν.4800/2021 (ΦΕΚ Α΄81/21-5-2021) και κατά τα άρθρα 18 και 30 του Ν.4800/2021 ισχύουν από τις 16-9-2021, εφαρμόζονται και στις εκκρεμείς υποθέσεις επί των οποίων δεν έχει εκδοθεί , μέχρι τις16-9-2021 , αμετάκλητη δικαστική απόφαση. Συγκεκριμένα, κατά τη διάταξη του άρθρου 1510 εδ. α΄του ΑΚ « Η μέριμνα για το ανήλικο τέκνο είναι καθήκον και δικαίωμα των γονέων (γονική μέριμνα), οι οποίοι την ασκούν από κοινού και εξίσου. Περιλαμβάνει την επιμέλεια του προσώπου, τη διοίκηση της περιουσίας του και την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση ή δικαιοπραξία ή δίκη που αφορούν το πρόσωπο ή την περιουσία του». Κατά δε τις διατάξεις του άρθρου 1511 του ΑΚ § 1. «Κάθε απόφαση των γονέων σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας πρέπει να αποβλέπει στο βέλτιστο συμφέρον του τέκνου. § 2. Στο βέλτιστο συμφέρον του τέκνου, που εξυπηρετείται ιδίως από την ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή και φροντίδα του, καθώς επίσης και από την αποτροπή διάρρηξης των σχέσεων του με καθένα από αυτούς, πρέπει να αποβλέπει και η απόφαση του δικαστηρίου, όταν αποφασίζει σχετικά με την ανάθεση της γονικής μέριμνας ή με τον τρόπο άσκησής της. Η απόφαση του δικαστηρίου συνεκτιμά παραμέτρους, όπως την ικανότητα και πρόθεση καθενός εκ των γονέων να σεβαστεί τα δικαιώματα του άλλου, τη συμπεριφορά κάθε γονέα κατά το προηγούμενο χρονικό διάστημα και τη συμμόρφωσή του με τις νόμιμες υποχρεώσεις του, δικαστικές αποφάσεις, εισαγγελικές διατάξεις και προηγούμενες συμφωνίες που είχε συνάψει με τον άλλο γονέα και αφορούν το τέκνο. § 3. Η απόφαση του δικαστηρίου πρέπει επίσης να σέβεται την ισότητα μεταξύ των γονέων και να μην κάνει διακρίσεις εξαιτίας ιδίως του φύλου, του σεξουαλικού προσανατολισμού, της φυλής, της γλώσσας, της θρησκείας, των πολιτικών ή όποιων άλλων πεποιθήσεων, της ιθαγένειας, της εθνικής ή κοινωνικής προέλευσης ή της περιουσίας. § 4. Ανάλογα με την ωριμότητα του τέκνου πρέπει να ζητείται και να συνεκτιμάται η γνώμη του, πριν από κάθε απόφαση σχετική με τη γονική μέριμνα και τα συμφέροντά του», ενώ κατά τις διατάξεις του άρθρου 1512 του ΑΚ «Κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας οι γονείς καταβάλλουν προσπάθεια για την εξεύρεση κοινά αποδεκτών λύσεων. Αν διαφωνούν, αποφασίζει το δικαστήριο». Κατά δε τις διατάξεις του άρθρου 1513 του ΑΚ «Στις περιπτώσεις διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου ή λύσης ή ακύρωσης του συμφώνου συμβίωσης ή διακοπή της συμβίωσης των συζύγων ή των μερών του συμφώνου συμβίωσης και εφόσον ζουν και οι δύο γονείς, εξακολουθούν να ασκούν από κοινού κι εξίσου τη γονική μέριμνα. Ο γονέας με τον οποίο διαμένει το τέκνο, επιχειρεί τις πράξεις που προβλέπονται στο πρώτο εδάφιο του άρθρου 1516, κατόπιν προηγούμενης ενημέρωσης του άλλου γονέα». Κατά δε τις διατάξεις του άρθρου 1514 § 2 και § 3 του ΑΚ. « § 2. Αν δεν είναι δυνατή η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας, εξαιτίας διαφωνίας των γονέων και ιδίως αν ο ένας γονέας αδιαφορεί ή δεν συμπράττει σε αυτήν ή δεν τηρεί την τυχόν υπάρχουσα συμφωνία για την άσκηση ή τον τρόπο άσκησης της γονικής μέριμνας ή αν η συμφωνία αυτή είναι αντίθετη προς το συμφέρον του τέκνου ή αν η γονική μέριμνα ασκείται αντίθετα προς το συμφέρον του τέκνου, καθένας από τους γονείς προσφεύγει σε διαμεσολάβηση, εξαιρουμένων των περιπτώσεων ενδοοικογενειακής βίας, όπως ο νόμος ορίζει. Αν διαφωνούν, αποφασίζει το δικαστήριο. § 3. Το δικαστήριο μπορεί ανάλογα με την περίπτωση: α) να κατανείμει την άσκηση της γονικής μέριμνας μεταξύ των γονέων, να εξειδικεύσει τον τρόπο άσκησής της στα κατ’ ιδίαν θέματα ή να αναθέσει την άσκηση της γονικής μέριμνας μεταξύ στον ένα γονέα ή σε τρίτο, β) να διατάξει πραγματογνωμοσύνη ή τη λήψη οποιουδήποτε άλλου πρόσφορου μέτρου, γ) να διατάξει διαμεσολάβηση ή την επανάληψη διακοπείσας διαμεσολάβησης ορίζοντας συγχρόνως τον διαμεσολαβητή. Για τη λήψη της απόφασής του το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τους έως τότε δεσμούς του τέκνου με τους γονείς και τους αδελφούς του, καθώς και τις τυχόν συμφωνίες που έκαναν οι γονείς του τέκνου για την άσκηση της γονικής μέριμνας». Κατά δε τις διατάξεις του άρθρου 1516 του ΑΚ «Ο καθένας από τους γονείς επιχειρεί και μόνος του πράξεις αναφερόμενες στην άσκηση της γονικής μέριμνας: 1. Όταν πρόκειται για συνήθεις πράξεις επιμέλειας του προσώπου του τέκνου ή για την τρέχουσα διαχείριση της περιουσίας του ή για πράξεις που έχουν επείγοντα χαρακτήρα. 2. Όταν πρόκειται για τη λήψη δήλωσης της βούλησης που είναι απευθυντέα προς το τέκνο. Στις περιπτώσεις διακοπής της συμβίωσης των γονέων, διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου τους , καθώς και όταν πρόκειται για τέκνο γεννημένο χωρίς γάμο των γονέων του, κάθε ένας από τους γονείς μπορεί να ασκεί τις αξιώσεις διατροφής που έχει το τέκνο κατά του άλλου γονέα ή τρίτου». Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 1518 § 1 του ΑΚ « Η επιμέλεια του προσώπου του τέκνου περιλαμβάνει ιδίως την ανατροφή, την επίβλεψη, τη μόρφωση και την εκπαίδευσή του, καθώς και τον προσδιορισμό του τόπου διαμονής του», ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 1519 § 1 του ΑΚ «Όταν η επιμέλεια ασκείται από τον έναν γονέα ή έχει γίνει κατανομή της μεταξύ των γονέων , οι αποφάσεις για την ονοματοδοσία του τέκνου, για το θρήσκευμα, για ζητήματα της υγείας του, εκτός από τα επείγοντα και τα εντελώς τρέχοντα, καθώς και για ζητήματα εκπαίδευσης που επιδρούν αποφασιστικά στο μέλλον του, λαμβάνονται από τους δύο γονείς από κοινού. Τα δύο τελευταία εδάφια του άρθρου 1510 και το άρθρο 1512 εφαρμόζονται αναλόγως.» . Από τις ανωτέρω διατάξεις συνάγεται ότι η γονική μέριμνα και οι εκφάνσεις της (επιμέλεια, διοίκηση της περιουσίας του και εκπροσώπηση του ανήλικου τέκνου) είναι προσωποπαγή αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα , που, όμως, την άσκησή τους είναι δυνατόν να τη στερηθεί, ολικά ή μερικά, ο γονέας με δικαστική απόφαση. Στις περιπτώσεις διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου ή λύσης ή ακύρωσης του συμφώνου συμβίωσης ή διακοπής της συμβίωσης των συζύγων ή των μερών του συμφώνου συμβίωσης, όταν ανατρέπονται πλέον οι συνθήκες της ζωής της οικογένειας, καταργείται ο συζυγικός οίκος και δημιουργείται χωριστή εγκατάσταση του καθενός από τους γονείς, ανακύπτει το θέμα της διαμονής του ανήλικου τέκνου πλησίον του πατέρα ή της μητέρας του, ενώ οι γονείς εξακολουθούν να ασκούν από κοινού και εξίσου τη γονική μέριμνα, εφόσον βέβαια και οι δύο γονείς ζουν και είναι και οι δύο φορείς της, εκτός από τις συνήθεις πράξεις επιμέλειας του προσώπου του τέκνου ή την τρέχουσα διαχείριση της περιουσίας του ή πράξεις που έχουν επείγοντα χαρακτήρα, τις οποίες ασκεί ο γονέας με τον οποίο διαμένει το τέκνο κατόπιν άτυπης ενημέρωσης του άλλου γονέα (Κ. Φουντεδάκη, Το δίκαιο των σχέσεων γονέων και παιδιών- Οι αλλαγές που επέφερε στον ΑΚ ο Ν. 4800/2021. Εκδ.2021, σελ. 32 επ.). Εισάγεται κατά το πρότυπο άλλων σύγχρονων νομοθεσιών, ο κανόνας ότι η γονική μέριμνα μετά το χωρισμό των γονέων συνεχίζει να συνασκείται («εξακολουθούν να ασκούν από κοινού και εξίσου») από τους γονείς, όπως συμβαίνει και κατά τη διάρκεια της έγγαμης συμβίωσης ή του συμφώνου συμβίωσης των γονέων. Δηλαδή, καθιερώνεται η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας μετά το χωρισμό των γονέων ως νόμιμο σύστημα, όπως συμβαίνει κατά τη διάρκεια του γάμου, ώστε να μην είναι υποχρεωμένοι πλέον οι γονείς να καταφύγουν στο δικαστήριο προκειμένου να ρυθμίσουν την από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας. Το σύστημα αυτό είναι υποχρεωτικό, με την έννοια ότι εφαρμόζεται αυτομάτως και εκ του νόμου, ακόμη κι όταν δεν συμφωνεί ο ένας γονέας ή δεν υπάρχει δικαστική απόφαση. Ο κανόνας της από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας είναι ius congens και αφορά κατά πρώτο λόγο τις αποφάσεις που σχετίζονται με τη γονική μέριμνα, αλλά και τις πράξεις με τις οποίες εκτελούνται αυτές οι αποφάσεις. Ωστόσο, υπό το νέο νομικό καθεστώς, αν οι γονείς συμφωνούν να παρεκκλίνουν από τον κανόνα της από κοινού άσκησης της γονικής μέριμνας , δεν προσφεύγουν πια στο δικαστήριο, όπως χρειαζόταν υπό το προηγούμενο δίκαιο, αλλά μπορούν με έγγραφο βεβαίας χρονολογίας να ρυθμίζουν διαφορετικά την κατανομή της γονικής μέριμνας, ιδίως να αναθέτουν την άσκησή της στον έναν από αυτούς και να καθορίζουν τον τόπο κατοικίας του τέκνου τους, τον γονέα με τον οποίο θα διαμένει, καθώς και τον τρόπο επικοινωνίας του με τον άλλο γονέα (άρθρο 1514 § 1 του ΑΚ). Με βάση τη διάταξη του άρθρου 1514 του ΑΚ συνάγεται ότι σε περίπτωση διαφωνίας των γονέων, η ρύθμιση της γονικής μέριμνας των ανηλίκων τέκνων γίνεται από το δικαστήριο, ενώ ως περιπτώσεις διαφωνίας αναφέρονται ενδεικτικά («ιδίως») οι περιπτώσεις που ο ένας γονέας αδιαφορεί, ή δεν συμπράττει στη γονική μέριμνα ή δεν τηρεί την τυχόν υπάρχουσα συμφωνία για την άσκηση ή τον τρόπο άσκησής της, ή αν η συμφωνία αυτή είναι αντίθετη προς το συμφέρον του τέκνου, ή αν η γονική μέριμνα ασκείται αντίθετα προς το συμφέρον του τέκνου. Το δικαστήριο μπορεί ανάλογα με την περίπτωση να κατανείμει την άσκηση της γονικής μέριμνας μεταξύ των γονέων, να εξειδικεύσει τον τρόπο άσκησής της στα κατ’ ιδίαν θέματα ή αναθέσει την άσκησή της γονικής μέριμνας στον ένα γονέα ή σε τρίτο (άρθρο 1514 § 3 περ. α΄του ΑΚ). Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αρκεί, απλώς, η διαφωνία των γονέων, για να απονείμει ο δικαστής, κατά το υποκειμενικό περί δικαίου αίσθημα ή κατά τις αντιλήψεις που επικρατούν μέχρι σήμερα στη νομολογία, την αποκλειστική επιμέλεια του τέκνου στον ένα γονέα. Πιο συγκεκριμένα, αν δεν συντρέχει σπουδαίος λόγος, που εγκυμονεί κινδύνους για το τέκνο, όπως περίπτωση κακοποιητικού, ψυχικά διαταραγμένου ή παντελώς αδιάφορου γονέα ή επικίνδυνου για τη σωματική και ψυχική υγεία του τέκνου, ή αν δεν συντρέχει πραγματική αδυναμία άσκησης της συνεπιμέλειας από τον έναν γονέα λόγω της νόμιμης μετεγκατάστασης του ανήλικου τέκνου σε άλλη πόλη ή χώρα, δεν νοείται ανάθεση της αποκλειστικής επιμέλειας στον άλλον γονέα ή έστω κατανομή της επιμέλειας, που μόνο κατ’ επίφαση θα επέτρεπε την ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή και φροντίδα του παιδιού, όπως λ.χ με την ανάθεση στον έναν γονέα μόνο των ζητημάτων υγείας του τέκνου (Α. Βαλτούδης, ο.π σελ. 1002 και 1006). Οι λόγοι για τους οποίους δεν μπορεί να λειτουργήσει η κοινή γονική μέριμνα μπορεί να είναι είτε ανυπαίτιοι για τον έναν ή και τους δύο γονείς π.χ. διαφορετικές απόψεις σε θέματα ανατροφής, διαπαιδαγώγησης, θρησκευτικής παιδείας, μεγάλη απόσταση του τόπου διαμονής των δύο γονέων, έντονη επαγγελματική απασχόληση του ενός γονέα, μακροχρόνια απουσία του ενός γονέα για επαγγελματικούς ή άλλους λόγους , είτε υπαίτιοι λ.χ χρησιμοποίηση της άσκησης της επιμέλειας ως πρόσχημα για την εκδήλωση αισθημάτων εκδίκησης του άλλου γονέα, για την απόσπαση αθέμιτης οικονομικής ωφέλειας σε βάρος του άλλου γονέα, ψευδείς καταγγελίες εγκλημάτων κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας του τέκνου, κ.λ.π. Αν διαπιστώνεται ότι οι σχέσεις των γονέων έχουν πλήρως αποδομηθεί και ότι αυτοί δεν πρόκειται να συνεργασθούν στο μέλλον προς το συμφέρον του παιδιού τους, το δικαστήριο θα πρέπει να αποφασίζει την κατανομή της άσκησης της επιμέλειας ή την αποκλειστική ανάθεσή της στον έναν γονέα, υπό την προϋπόθεση ότι με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται αποτελεσματικότερα η αποφυγή συνεχών και γενικευμένων ερίδων και συγκρούσεων μεταξύ των γονέων, ή κατά περίπτωση η καλύτερη φροντίδα του τέκνου προς το συμφέρον του, η προαγωγή του οποίου πρέπει να είναι το αξιολογικό κριτήριο για τη δικαστική ρύθμιση της γονικής μέριμνας (Γ. Λέκκας, Η επιμέλεια του παιδιού κατά τον Αστικό Κώδικα, έκδοση 2021, σελ. 193-199). Ως κατευθυντήρια γραμμή για την άσκηση της γονικής μέριμνας ή της επιμέλειας στην περίπτωση διαφωνίας των γονέων του τέκνου και της προσφυγής τους στο δικαστήριο, αλλά και πυρήνας για τον προσδιορισμό της άσκησής της είναι το αληθινό συμφέρον του τέκνου, που αποσκοπεί στην ανάπτυξη του ανηλίκου σε μία ανεξάρτητη και υπεύθυνη προσωπικότητα. Για την εξειδίκευση της αόριστης αυτής νομικής έννοιας δεν παρέχονται από το νομοθέτη εκ των προτέρων προσδιοριστικά στοιχεία πέραν από το επιβαλλόμενο στο δικαστή καθήκον να σεβαστεί την ισότητα μεταξύ των γονέων και να μην κάνει διακρίσεις εξαιτίας του φύλου, της κοινωνικής προέλευσης ή της περιουσιακής- οικονομικής κατάστασής τους. Η μικρή ηλικία του ανηλίκου τέκνου και το φύλο του δεν αποτελούν κυρίαρχο κατά νόμο στοιχείο για τον προσδιορισμό του συμφέροντος του ανηλίκου αναφορικά με την ανάθεση της γονικής μέριμνας ή της επιμέλειας στον ένα ή τον άλλο από τους γονείς του, γιατί η άποψη ότι η γονική μέριμνα του μικρής ηλικίας τέκνου πρέπει να ανατίθεται στη μητέρα του λόγω του ότι έχουν ανάγκη της μητρικής στοργής και ιδιαίτερων περιποιήσεων, εξακολουθεί να ισχύει, κατά τις νεότερες ιατρικές παιδαγωγικές και ψυχολογικές έρευνες μόνο για την νηπιακή ηλικία, για την οποία αναγνωρίζεται σαφής βιοκοινωνική υπεροχή στη μητέρα, ενώ για το μεταγενέστερο χρόνο αναγνωρίζεται ο σοβαρός ρόλος του πατέρα στην όλη διαμόρφωση των διαπροσωπικών σχέσεων του τέκνου. Στην δικαστική, συνεπώς, κρίση καταλείπεται ευρύ πεδίο ώστε, αφού ληφθούν υπόψη, όλες οι σχέσεις και οι περιστάσεις, να καταλήξει σε ρύθμιση τέτοια, που να εξυπηρετείται καλύτερα το συμφέρον του ανηλίκου τέκνου. Κρίσιμα προς τούτο στοιχεία είναι, μεταξύ άλλων, η καταλληλότητα του ή των γονέων για την ανάληψη του έργου της διαπαιδαγώγησης και της περίθαλψης του τέκνου και οι έως τότε δεσμοί του τέκνου με τους γονείς και τυχόν αδελφούς του. Για το σκοπό αυτό λαμβάνεται υπόψη η προσωπικότητα και η παιδαγωγική καταλληλότητα του κάθε γονέα και συνεκτιμώνται οι συνθήκες κατοικίας και η οικονομική κατάσταση τούτων. Επίσης, οι ικανότητες των γονέων, το περιβάλλον, το επάγγελμα, η πνευματική τους ανάπτυξη και η δράση τους στο κοινωνικό σύνολο, η ικανότητα προσαρμογής τους στις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας μέσα στο πλαίσιο της λογικής και ορθολογικής αντιμετώπισης των θεμάτων των νέων, η σταθερότητα των συνθηκών ανάπτυξης του τέκνου χωρίς εναλλαγές στις συνθήκες διαβίωσης, περιλαμβάνονται στα κριτήρια προσδιορισμού του συμφέροντος του τέκνου. Τούτο ισχύει ανεξάρτητα από την υπαιτιότητα των γονέων ως προς το διαζύγιο ή τη διακοπή της έγγαμης συμβίωσης , εκτός εάν η συμπεριφορά του υπαιτίου έχει επιδράσει και στην άσκηση της γονικής μέριμνας- επιμέλειας, ώστε να ανακύπτει αντίθεση στο συμφέρον του τέκνου, λόγω της έκτασης και της βαρύτητας της συμπεριφοράς του αυτής, δηλωτικής της δομής του χαρακτήρα του και της εν γένει προσωπικότητάς του, έτσι ώστε, και έναντι του τέκνου να αναμένεται από αυτόν η τήρηση της ίδιας συμπεριφοράς. Το συμφέρον του τέκνου λαμβάνεται υπό ευρεία έννοια, προς διαπίστωση δε της συνδρομής του εξετάζονται πάντα τα επωφελή και πρόσφορα για τον ανήλικο στοιχεία και περιστάσεις. Ουσιώδους σημασίας είναι και η επισημαινόμενη στο νόμο ύπαρξη ιδιαίτερου δεσμού του τέκνου προς τον ένα από τους γονείς του και η περί αυτού ρητώς εκφραζόμενη προτίμησή του, την οποία συνεκτιμά το δικαστήριο ύστερα και από τη στάθμιση του βαθμού της ωριμότητάς του. Με δεδομένη την ύπαρξη του εν λόγω δεσμού του τέκνου προς το συγκεκριμένο γονέα, αυτός θεωρείται ότι έχει τη δυνατότητα αποτελεσματικότερης διαπαιδαγώγησης προς όφελος του ανηλίκου και επομένως ότι είναι ο πλέον κατάλληλος για την επιμέλειά του, όμως υπό την αυτονόητη προϋπόθεση ότι ο ιδιαίτερος αυτός δεσμός του τέκνου προς τον ένα από τους γονείς του έχει αναπτυχθεί φυσιολογικά και αβίαστα ως ψυχική στάση, η οποία είναι προϊόν της ελεύθερης και ανεπηρέαστης επιλογής του ανηλίκου, που έχει τη στοιχειώδη ικανότητα διάκρισης. Πρέπει δε να λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη ότι ο ανήλικος, που έχει ακόμα ατελή την ψυχοπνευματική ανάπτυξη και την προσωπικότητά του υπό διαμόρφωση, υπόκειται ευχερώς σε επιδράσεις και υποβολές των γονέων ή άλλων, οι οποίες, έστω και χωρίς επίγνωση γενόμενες, οδηγούν ασφαλώς στο σχηματισμό της μονομερούς διαμόρφωσης και προτίμησης προς τον ένα από τους γονείς, οπότε η προτίμηση του δεν εξυπηρετεί πάντοτε και το αληθές συμφέρον του (ΑΠ 1186/2021 ΤΝΠ Νόμος, ΑΠ 1016/2019 ΤΝΠ Νόμος, ΜΕφΠειρ 298/2021, ο.π- ΜΕφΔωδ 31/2021 ΤΝΠ Νόμος).
Από την εκτίμηση των ενόρκων καταθέσεων των μαρτύρων των διαδίκων στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου που εμπεριέχονται στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του ως άνω πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, των εγγράφων που προσκομίζουν μετά νομίμου επικλήσεως οι διάδικοι, τα οποία λαμβάνονται υπόψη είτε προς άμεση απόδειξη είτε προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων {μεταξύ των οποίων τα δικόγραφα και αποφάσεις σε έτερες πολιτικές δίκες μεταξύ των διαδίκων (ΕφΠατρ 155/2021, ΕφΘεσσαλ 2948/2017 ΤΝΠ Νόμος), οι προσκομιζόμενες από τον ενάγοντα – εφεσίβλητο με αριθμό ………. και …. …. ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον της συμβολαιογράφου ………., οι οποίες λήφθηκαν για άλλη μεταξύ των ιδίων διαδίκων δίκη και εκτιμώνται ως έγγραφα για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (ΑΠ 1186/2021, ΑΠ 868/2020, ΑΠ 627/2018, ΑΠ 1719/2017 , ΕφΠειρ 175/2016, ΤΝΠ Νόμος)}, από τις προσκομιζόμενες από τους διαδίκους φωτογραφίες, των οποίων δεν αμφισβητήθηκε η γνησιότητα από τον αντίδικο εκείνου που τις προσκόμισε (άρθρα 444 παρ. 1 περ.γ΄, 448 παρ. 2, 457 παρ. 4ΚΠολΔ), μερικά εκ των οποίων εγγράφων μνημονεύονται ειδικά κατωτέρω στην απόφαση χωρίς όμως να παραλείπεται κανένα κατά την εξέταση της ουσίας της υπόθεσης έστω και εάν δεν γίνεται ρητή και ειδική περί αυτού μνεία στην απόφαση (ΑΠ 386/2015 ΤΝΠ Νόμος, ΑΠ 1804/2012, ΧρΙΔ 2013.372), αποδείχθηκαν τα εξής πραγματικά περιστατικά:
( ……….)
Μετά τη λύση του γάμου της με τον ενάγοντα- εναγόμενο και ήδη εφεσίβλητο και κυρίως μετά το έτος 2019, η εναγομένη – ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα επέδειξε εγωκεντρική συμπεριφορά απέναντι στο ανήλικο τέκνο της, ασχολούμενη κυρίως με τον εαυτό της, άφηνε πολλές φορές το ανήλικο τέκνο της μόνο του στην πρώην συζυγική οικία άνευ επίβλεψης και επιτήρησης, ακόμη και τα βράδια, χωρίς να το ενημερώνει πού βρίσκεται, με αποτέλεσμα να δημιουργήσει σε αυτό ανασφάλεια και φόβο, και τούτο παρότι τρέφει αγάπη για το ανήλικο τέκνο της, ενώ το πίεζε και προσπαθούσε να παροτρύνει αυτό στο πλαίσιο των σχολικών υποχρεώσεών του ώστε να είναι άριστος μαθητής, ωστόσο με τρόπο μειωτικό της προσωπικότητάς του και αντίθετο με τις αρχές διαπαιδαγώγησης των ανήλικων τέκνων. Το καλοκαίρι του έτους 2021, και ενώ είχε τελειώσει τη Β΄ τάξη του Γυμνασίου, το ανήλικο τέκνο των διαδίκων εγκαταστάθηκε με δική του βούληση στην οικία όπου διαμένει ο πατέρας του με τη δεύτερη σύζυγό του και δεν ήθελε να επιστρέψει στην πρώην συζυγική οικία …… και να διαμείνει με τη μητέρα του. Με την από ….../7/2021 προσωρινή διαταγή του Προέδρου Υπηρεσίας του Πρωτοδικείου Αθηνών ανατέθηκε η προσωρινή επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων στον ενάγοντα- εναγόμενο και ήδη εφεσίβλητο και επετράπη να προβεί αυτός σε εγγραφή του ανήλικου τέκνου των διαδίκων στην Γ΄ τάξη του Γυμνασίου στο …… Γυμνάσιο……… στην ……… Από το Σεπτέμβριο του έτους 2021 το ανήλικο τέκνο φοίτησε στο ανωτέρω αναφερόμενο Γυμνάσιο που είναι κοντά στην οικία του πατέρα του και εν συνεχεία στο …. Λύκειο …………., στο οποίο φοιτά μέχρι σήμερα. Ήδη, με την υπ.αρ. ……./2021 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (Διαδικασία Ασφαλιστικών Μέτρων), που εκδόθηκε κατόπιν της από 16.06.2021 αίτησης του ενάγοντος – εναγόμενου και της ασκηθείσας προφορικά ανταίτησης της εναγομένης – ενάγουσας, ανατέθηκε προσωρινά στον ενάγοντα- εναγόμενο και ήδη εφεσίβλητο η άσκηση της επιμέλειας, επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου των διαδίκων και ρυθμίστηκε η άσκηση του δικαιώματος της προσωπικής επικοινωνίας της μη διαμένουσας με το τέκνο της εναγομένης- ενάγουσας και ήδη εκκαλούσας μητέρας του με αυτό, ενώ με την από 16/11/2021 αγωγή του ο ενάγων – εναγόμενος και ήδη εφεσίβλητος ζήτησε να ανατεθεί οριστικά σε αυτόν η επιμέλεια επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου του. Σημειώνεται ότι ο ενάγων – εναγόμενος και ήδη εφεσίβλητος, κατόπιν επίμονου αιτήματος του ανήλικου τέκνου του προς αυτόν να διαμένει μαζί του και μαζί με τη δεύτερη σύζυγό του στην οικία τους ……., το Μάρτιο του έτους 2021 σταμάτησε ……....... και εργάστηκε για λίγο διάστημα μέχρι και τον Απρίλιο του έτους 2021 …… και έκτοτε δεν εργάστηκε προκειμένου να αφοσιωθεί στην ανατροφή του ανήλικου τέκνου του, το οποίο διαμένει μαζί του …….., κατόπιν τήρησης των νόμιμων διαδικασιών, από το καλοκαίρι του έτους 2021. Το ανήλικο τέκνο των διαδίκων έχει αναπτύξει έναν ισχυρό συναισθηματικό δεσμό με τον ενάγοντα- εναγόμενο πατέρα του, ο οποίος του είχε λείψει ως πατρικό πρότυπο λόγω της απουσίας του για επαγγελματικούς λόγους στο εξωτερικό για μεγάλα χρονικά διαστήματα κατ’ έτος, επίσης έχει πολύ καλή σχέση με τη νέα σύζυγο του πατέρα του, ενώ από το Σεπτέμβριο του έτους 2021 μέχρι σήμερα έχει ενταχθεί πλήρως στο πλαίσιο ζωής του …….., έχει αναπτύξει εκεί εξωσχολικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες (μαθήματα αγγλικής γλώσσας και γερμανικών, ενισχυτική διδασκαλία στα μαθήματα του σχολείου του), έχοντας ένα ιδιαίτερα επιβαρυμένο πρόγραμμα με τις καθημερινές εκπαιδευτικές υποχρεώσεις του να τελειώνουν αργά το απόγευμα. Ο ενάγων- εναγόμενος και ήδη εφεσίβλητος ασχολείται με το τέκνο του, του προσφέρει ένα ήρεμο και ασφαλές περιβάλλον και φέρει σε πέρας με υπευθυνότητα το γονεϊκό του ρόλο, φροντίζοντας επιπλέον να μην αναμιγνύει το ανήλικο τέκνο τους στην αντιδικία του με την εναγομένη- ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα. Το ανήλικο τέκνο είναι κατά τη συζήτηση της έφεσης μαθητής της τελευταίας τάξης του Λυκείου, είναι επιμελής, ενώ από το Σεπτέμβριο του έτους 2021, εκτός των μαθημάτων ενισχυτικής διδασκαλίας, το βοηθάει στη μελέτη του στο σπίτι ο πατέρας του αλλά και η νέα σύζυγός του, με την οποία, ως προαναφέρθηκε, το ανήλικο τέκνο έχει αναπτύξει πολύ καλή σχέση. Σημειώνεται ότι το ίδιο το ανήλικο τέκνο, το οποίο σήμερα πλησιάζει την ενηλικίωσή του, έχει εκφράσει δις την επιθυμία του να είναι με τον πατέρα του, ο οποίος, ως αποδείχθηκε, ανταποκρίνεται με συνέπεια και υπευθυνότητα στο γονεϊκό του ρόλο. Πιο συγκεκριμένα τόσο το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών που δίκασε τα ασφαλιστικά μέτρα τον Οκτώβριο του έτους 2021 και εξέδωσε την υπ’ αριθ. ……./2021 απόφασή του όσο και το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που δίκασε τις αντίθετες αγωγές των διαδίκων το Μάρτιο του έτους 2023 με τη διαδικασία των άρθρων 591, 592 παρ.3 επ. ΚΠολΔ, και επί των οποίων εξέδωσε την εκκαλουμένη απόφαση, στην επικοινωνία τους με το ανήλικο τέκνο των διαδίκων, έκριναν ότι αυτό είναι ένα συγκροτημένο παιδί που έχει την απαιτούμενη ωριμότητα προκειμένου να εκφράζει με πληρότητα τη βούλησή του, η οποία είναι προϊόν ελεύθερης και ανεπηρέαστης επιλογής του, ότι αγαπά αμφότερους τους γονείς του, αλλά εκφράζει τη σαφή και ανενδοίαστη προτίμησή του προς τον πατέρα του, με τον οποίο επιθυμεί να διαμένει, ενώ διατηρεί πολύ καλές σχέσεις και με τη δεύτερη σύζυγο αυτού. Σημειώνεται ότι η εναγομένη- ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα, η οποία αδιαμφισβήτητα αγαπάει το τέκνο της, ούτε με την από 5.10.2022 αγωγή της ούτε με την έφεσή της ισχυρίζεται ότι το ανήλικο τέκνο της επιθυμεί να είναι μαζί της αλλά ζητεί την από κοινού άσκηση της επιμέλειας κυρίως με βάση το Ν. 4800/2021. Σύμφωνα με τα ανωτέρω αποδειχθέντα, η επιμέλεια επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου των διαδίκων πρέπει να ανατεθεί στον ενάγοντα – εναγόμενο και ήδη εφεσίβλητο πατέρα του, καθόσον, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, τούτο επιτάσσει το βέλτιστο συμφέρον του ανήλικου τέκνου, αφού ο ενάγων – εναγόμενος και ήδη εφεσίβλητος έχει αναπτύξει μαζί του μία ιδιαίτερη συναισθηματική σχέση βασιζόμενη στο σεβασμό προς το ανήλικο τέκνο του και στην παροχή κάθε προς αυτό αρωγής, έχοντας την ικανότητα να ακούει το ανήλικο τέκνο του και συνεννοείται μαζί του με ηρεμία και αγάπη, συνακόλουθα έχοντας τη δυνατότητα αποτελεσματικότερης διαπαιδαγώγησης του ανήλικου τέκνου του προς όφελός του και κυρίως, καθόσον αυτή είναι η βούληση του ανήλικου τέκνου των διαδίκων και η ρητώς υπέρ του πατέρα του εκφραζόμενη προτίμησή του, για την οποία ουδείς των διαδίκων και κυρίως η ενάγουσα μητέρα του ισχυρίστηκε ο αντίθετο με την από 5/10/2022 αγωγή της. Άλλωστε πρέπει να σημειωθεί ότι η ανατροπή της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί από το καλοκαίρι του έτους 2021 με τη διαμονή του ανήλικου τέκνου στην οικία του πατέρα του στην …… και την άσκηση της επιμέλειας του προσώπου του από τον τελευταίο, θα δημιουργήσει προβλήματα στην ψυχική ηρεμία του ανήλικου τέκνου και μάλιστα ενόσω αυτό βρίσκεται στην τελευταία τάξη του Λυκείου που είναι κρίσιμη για τη συνέχιση των σπουδών του στην τριτοβάθμια εκπαίδευση άλλως για τον σωστό επαγγελματικό προσανατολισμό του μετά την αποφοίτησή του από το Λύκειο, ενόψει της αντιδικίας και των κακών σχέσεων μεταξύ των διαδίκων γονέων του ως προς όλα τα ζητήματα που τους αφορούν, ενώ με την ήδη διαμορφωθείσα κατάσταση διασφαλίζεται αποτελεσματικότερα η αποφυγή συνεχών και γενικευμένων ερίδων και συγκρούσεων μεταξύ των γονέων προς όφελος του ανήλικου τέκνου τους. Η ανάθεση του συνόλου της επιμέλειας του ανηλίκου τέκνου από κοινού στους γονείς του ή χρονική κατανομή της επιμέλειας ώστε κάθε γονέας να ασκεί αποκλειστικά την επιμέλεια του τέκνου του κατά το χρονικό διάστημα που αυτό θα διαμένει μαζί του δεν ενδείκνυνται στην προκειμένη περίπτωση, δεδομένου ότι υπάρχει μεγάλη αντιδικία μεταξύ των διαδίκων και επομένως η από κοινού άσκηση της επιμέλειας ή η χρονική κατανομή της άσκησης της επιμέλειας, αναγκαία προϋπόθεση των οποίων είναι οι γονείς να έχουν καλές και αγαστές σχέσεις και να δύνανται να συμφωνήσουν και να ομονοήσουν για τα θέματα που αφορούν το τέκνο τους, πράγμα που δεν συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση, δεν θα λειτουργήσουν προς όφελος του συμφέροντος του ανήλικου τέκνου, ενώ ούτε οι κατοικίες των γονέων του που βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση μεταξύ τους (……..) ευνοούν εν τοις πράγμασι είτε την από κοινού άσκηση της επιμέλειας από τους διαδίκους γονείς είτε τη χρονική κατανομή της άσκησής της μεταξύ αυτών. Σημειώνεται ότι η υπογραφή από τους διαδίκους, στο πλαίσιο της συναινετικής λύσης του γάμου τους (πριν από την ισχύ του Ν. 4509/2017 και εν συνεχεία του Ν. 4800/2021), του από …./…./2017 ιδιωτικού συμφωνητικού που επικυρώθηκε ως προς το ζήτημα της επιμέλειας με την υπ.αρ. …../2018 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (Διαδικασία Εκούσιας Δικαιοδοσίας) ισχύει μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης για το θέμα της επιμέλειας κατά το άρθρο 1513 ΑΚ, όπως αυτό ίσχυε μέχρι την αντικατάστασή του με το άρθρο 7 παρ. 2 και 30 του Ν. 4800/2021( η ισχύς της συμφωνίας για την επιμέλεια στο πλαίσιο του συναινετικού διαζυγίου για μία τουλάχιστον διετία εισήχθη με το άρθρο 22 παρ. 2 του Ν. 4509/2017, του οποίου η έναρξη ισχύος είναι η 12.12.2017, σύμφωνα με τον οποίον η σχετική συμφωνία ίσχυε για μία τουλάχιστον διετία, μετά τη λήξη της οποίας απαιτείτο ρύθμιση της επιμέλειας με νέα έγγραφη συμφωνία, συναφθείσα κατά την ίδια διαδικασία με την προηγούμενη και δεν παρατεινόταν αυτοδίκαια όπως συμβαίνει με τη ρύθμιση του Ν.4800/2021 (βλ. και άρθρο 1441 παρ.2 ΑΚ ως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 4 του Ν. 4800/2021), σύμφωνα με την οποία μετά τη λήξη της ρυθμισθείσας με έγγραφη συμφωνία διετίας, η σχετική συμφωνία παρατείνεται αυτοδικαίως, εκτός εάν στην τελευταία περίπτωση κάποιος από τους γονείς δηλώσει εγγράφως στον άλλον, πριν από τη λήξη του συμφωνημένου χρόνου, ότι δεν επιθυμεί την παράτασή της και δεν δεσμεύει τους διαδίκους καθόσον καθένας από αυτούς μπορεί να ζητήσει με αγωγή, όπως έκαναν οι τελευταίοι με τις από 16.11.2021 και 5.10.2022 αντίστοιχα αγωγές τους, τη διαφορετική ρύθμιση της άσκησης της επιμέλειας για τους λόγους που έκαστος επικαλείται. Κατόπιν των ανωτέρω, η από 5.10.2022 αγωγή της ενάγουσας είναι ως προς το κεφάλαιο της επιμέλειας ουσία αβάσιμη, η δε από 16.11.2021 αγωγή του ενάγοντος είναι ουσία βάσιμη, με τη μνεία ότι, σύμφωνα με την αναγκαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 1519 εδ. α΄ΑΚ, οι αποφάσεις για το θρήσκευμα του ανήλικου τέκνου τους, για τα ζητήματα υγείας του, πλην των επειγόντων και των εντελώς τρεχόντων- τα οποία διευθετούνται από τον γονέα με τον οποίον διαμένει το ανήλικο τέκνο και, κατά τη διάρκεια της προσωπικής επικοινωνίας του άλλου γονέα με αυτό, από τον τελευταίο – και για τα ζητήματα εκπαίδευσής του που επιδρούν αποφασιστικά στο μέλλον του θα λαμβάνονται και από τους δύο γονείς από κοινού, ήτοι ως προς τα ανωτέρω ζητήματα οι διάδικοι θα ασκούν από κοινού την επιμέλεια του τέκνου τους, και σε περίπτωση διαφωνίας τους θα αποφασίζει το δικαστήριο κατά τη διάταξη του άρθρου 1512 εδ. β΄ ΑΚ. Συνεπώς το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που έκρινε όμοια ως προς το κεφάλαιο της επιμέλειας δεν έσφαλε ως προς την ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου 4800/2021 στη συγκεκριμένη περίπτωση, αφού εν προκειμένω αποδείχθηκε ότι η από κοινού άσκηση της επιμέλειας δεν θα λειτουργήσει προς το συμφέρον του ανήλικου τέκνου των διαδίκων, που είναι βασικός γνώμονας για τη ρύθμιση της άσκησής της, αναθέτοντας, σύμφωνα με την αναγκαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 1519 εδ. α ΄ ΑΚ, την από κοινού επιμέλεια μόνο ως προς τα ζητήματα της επιλογής θρησκεύματος του ανήλικου τέκνου, ως προς τα ζητήματα της υγείας του, πλην των επειγόντων και των εντελώς τρεχόντων, και ως προς τα ζητήματα της εκπαίδευσής του που επιδρούν αποφασιστικά στο μέλλον του, και επίσης σωστά εκτίμησε τις αποδείξεις, και ως εκ τούτου οι πρώτος και δεύτερος λόγοι έφεσης, με τους οποίους η εκκαλούσα παραπονείται ως προς το κεφάλαιο της επιμέλειας για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του Ν. 4800/2021 και για πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο με την εκκαλουμένη απόφασή του, είναι αβάσιμοι και πρέπει να απορριφθούν. Περαιτέρω, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο στο πλαίσιο του αγωγικού αιτήματος της ενάγουσας και ήδη εκκαλούσας για την ανάθεση της επιμέλειας του ανήλικου τέκνου τους από κοινού σε αυτήν και στον εναγόμενο με εναλλασσόμενη διαμονή του τέκνου, και με δικαίωμα αυτής, για το διάστημα που το ανήλικο τέκνο θα διαμένει με τον πατέρα του, να επικοινωνεί καθημερινά τηλεφωνικά ή μέσω skype (ή άλλων διαδικτυακών εφαρμογών) με αυτό από ώρα 20:00 έως ώρα 21:00, με την εκκαλουμένη απόφασή του διέλαβε τα εξής κατά λέξη «Επιπλέον, η μητέρα αιτείται καθημερινής τηλεφωνικής ή μέσω διαδικτυακών εφαρμογών επικοινωνίας με το ανήλικο τέκνο της, αίτημα το οποίο πρέπει να γίνει δεκτό ως και ουσιαστικά βάσιμο, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο διατακτικό της παρούσας, και συνεπώς πρέπει να γίνει μερικά δεκτή και υπό στοιχ. β’ αγωγή» και όρισε καθημερινή τηλεφωνική ή μέσω άλλων διαδικτυακών εφαρμογών επικοινωνία αυτής με το ανήλικο τέκνο της, διάρκειας 30 λεπτών, μεταξύ των ωρών 18:00 με 21:00. Επομένως το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, ανεξάρτητα από το ότι δεν καθόρισε κοινή επιμέλεια των διαδίκων γονέων επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου τους ως προς όλες τις εκφάνσεις της επιμέλειας παρά μόνο ως προς την επιλογή θρησκεύματος, τα ζητήματα υγείας, πλην των επειγόντων και των εντελώς τρεχόντων, και τα ζητήματα εκπαίδευσης που επιδρούν αποφασιστικά στο μέλλον του, και δεδομένου ότι κατά τις λοιπές εκφάνσεις της, όρισε η επιμέλεια να ασκείται από τον ενάγοντα- εναγόμενο και ήδη εφεσίβλητο πατέρα του, με τον οποίον και θα διαμένει το ανήλικο τέκνο, καθόρισε, κατά τα ως άνω, καθημερινή τηλεφωνική ή μέσω διαδικτυακών εφαρμογών επικοινωνία της ενάγουσας με το ανήλικο τέκνο της και συνεπώς υπήρξε σχετικό αίτημα της ενάγουσας και ήδη εκκαλούσας, για το οποίο αποφάνθηκε το πρωτοβάθμιο δικαστήριο με την εκκαλουμένη απόφασή του, δεδομένου ότι η καθορισθείσα από το δικαστήριο αποκλειστική διαμονή του ανήλικου τέκνου είναι στην οικία του πατέρα του στην ……. , και τούτο ανεξαρτήτως του ότι κατά την άποψη που ακολουθεί αυτό το Δικαστήριο ο καθορισμός όχι μόνο της τηλεφωνικής ή μέσω διαδικτυακών εφαρμογών επικοινωνίας αλλά και της προσωπικής επικοινωνίας του μη διαμένοντος με το ανήλικο τέκνο του γονέα με αυτό, με φυσική παρουσία γονέα και ανήλικου τέκνου, μπορεί να γίνει και αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο ακόμη και εάν δεν υπάρχει σχετικό αίτημα του γονέα σε δίκη για την ανάθεση της άσκησης της επιμέλειας ή για την εξειδίκευση της άσκησής της σε κατ’ ιδίαν θέματα (βλ. Γεώργιο Λέκκα, «Η επιμέλεια του παιδιού κατά τον Αστικό Κώδικα», εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα – Θεσσαλονίκη 2021, σελ. 266, παράγραφος 610) και τούτο διότι η προσωπική επικοινωνία του γονέα με το ανήλικο τέκνο του δεν είναι μόνο δικαίωμά του αλλά και υποχρέωσή του σύμφωνα με τα ρητώς προβλεπόμενα στο άρθρο 1520 εδ. α΄ ΑΚ. Τέλος ο καθορισμός με την εκκαλουμένη απόφαση τηλεφωνικής ή μέσω διαδικτυακών εφαρμογών επικοινωνίας της ενάγουσας και ήδη εκκαλούσας με το ανήλικο τέκνο της, δεν στερεί αυτήν από το δικαίωμα της προσωπικής επικοινωνίας με το ανήλικο τέκνο της, το οποίο δικαίωμα προσωπικής επικοινωνίας, έτσι όπως προβλέπεται στη διάταξη του άρθρου 1520 παρ. 1 ΑΚ, συνίσταται στην αυτοπρόσωπη άσκηση της προσωπικής επικοινωνίας με τη φυσική παρουσία του γονέα και του ανήλικου τέκνου και περιλαμβάνει οπωσδήποτε και τη διαμονή του ανήλικου τέκνου στην οικία του μη διαμένοντος με αυτό γονέα, και μάλιστα με τεκμαιρόμενο χρόνο προσωπικής επικοινωνίας το 1/3 του συνολικού χρόνου, με τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο ως άνω άρθρο. Για το δικαίωμα προσωπικής επικοινωνίας με φυσική παρουσία της ιδίας και του ανήλικου τέκνου της, η ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα δεν υπέβαλλε αίτημα με την από 5.10.2021 αγωγή της, μπορεί δε αυτή, ενόψει του ότι το ανήλικο τέκνο ορίστηκε να διαμένει με τον εναγόμενο- ενάγοντα πατέρα του στην οικία του τελευταίου στην ……., να ζητήσει με έτερη αγωγή τη ρύθμιση της άσκησής του κατά τους χρόνους και τον τρόπο που θεωρεί αυτή ότι εξυπηρετεί τις ανάγκες της για προσωπική επικοινωνία με το ανήλικο τέκνο της και ότι θα ενδυναμώσει τον μεταξύ αυτής και του ανήλικου τέκνου της ψυχικό δεσμό, καθόσον το δικαίωμα του άρθρου 1520 παρ. 1 ΑΚ ούτε συνίσταται ούτε εξαντλείται στην τηλεφωνική ή μέσω διαδικτυακών εφαρμογών επικοινωνία, από την οποία ελλείπει εντελώς το στοιχείο της φυσικής παρουσίας και της διαμονής του ανήλικου τέκνου στην οικία του αιτούντος την προσωπική επικοινωνία γονέως. Επομένως ο τρίτος λόγος έφεσης, σύμφωνα με τον οποίον η εκκαλούσα βάλλει κατά της εκκαλουμένης απόφασης αιτιώμενη ότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο με το να καθορίσει τηλεφωνική ή μέσω διαδικτυακών εφαρμογών επικοινωνία με το ανήλικο τέκνο της χωρίς αυτή να έχει διαλάβει στην αγωγή της σχετικό αίτημα έκρινε επί μη υποβληθέντος αιτήματος, ότι ο καθορισμός αυτός οδηγεί στην πλήρη αποξένωσή της από το ανήλικο τέκνο της εάν υποτεθεί ότι αυτή (εκκαλούσα) μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορεί να επικοινωνεί με το ανήλικο τέκνο της αφενός, ο δε καθορισμός αυτός, ως ρύθμιση του δικαιώματος επικοινωνίας με το ανήλικο τέκνο της, είναι αντίθετος με τη ρύθμιση του άρθρου 1520 ΑΚ, και ότι επομένως το πρωτοβάθμιο δικαστήριο εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε το νόμο και δη το άρθρο 1520 ΑΚ, είναι, σύμφωνα με τα ανωτέρω εκτεθέντα, αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί. Μετά την απόρριψη των ως άνω λόγων έφεσης και μη υπάρχοντος άλλου λόγου προς εξέταση, πρέπει η υπό κρίση έφεση να απορριφθεί ως ουσία αβάσιμη και να καταδικαστεί η εκκαλούσα στην πληρωμή, γι’ αυτόν το βαθμό δικαιοδοσίας, των δικαστικών εξόδων του εφεσίβλητου λόγω της ήττας της (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ) κατά τα ειδικότερα διαλαμβανόμενα στο διατακτικό.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζει αντιμωλία των διαδίκων.
Δέχεται τύποις την από 9/11/2023 (αρ. εκθ. Κατ. ενδίκου μέσου στο Πρωτοδικείο Αθηνών ……/……/…….2023 και αριθ. εκθ. κατ. δικ. στο Εφετείο Αθηνών………/……./2024) έφεση κατά της υπ.αρ. ……./2023 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.
Και απορρίπτει αυτή κατ’ ουσία.
Καταδικάζει την εκκαλούσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του εφεσίβλητου για τον παρόντα βαθμό δικαιοδοσίας, τα οποία ορίζει σε επτακόσια (700) ευρώ.
Κρίθηκε, αποφασίσθηκε και δημοσιεύθηκε σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα, στις 29 Αυγούστου 2025 χωρίς την παρουσία των διαδίκων και των πληρεξουσίων δικηγόρων τους, με την παρουσία του Γραμματέα της έδρας.
Η ΔΙΚΑΣΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ